Materi Paribasa Bali Sesawangan & Pepindan
Materi Paribasa Bali: Sesawangan & Pepindan
1. Tujuan Belajar
Siswa dapat memahami pengertian dari Sesawangan dan Pepindan.
Siswa mampu membedakan ciri khas antara Sesawangan dan Pepindan.
Siswa dapat menggunakan Sesawangan dan Pepindan dalam percakapan atau tulisan bahasa Bali dengan tepat.
2. Manfaat Belajar
Mempelajari paribasa (peribahasa) Bali membantu kita melestarikan budaya dan memperhalus rasa bahasa. Dengan menggunakan paribasa, cara kita berkomunikasi menjadi lebih indah (estetik), sopan, dan penuh makna tanpa harus menyinggung perasaan orang lain secara langsung.
3. Pengertian
Sesawangan: Marupa kruna-kruna sané manggé nyawangan kahanan rupa, solah, kalih kahanan barang. Sesawangan mateges "pengumpamaan" utawi "ibarat". Biasanipun ngangge kruna panyambung: buka, kadi, waluya, utawi luhur.
Pepindan: Dasaripun pateh tekén sesawangan, nanging pepindan puniki mateges "pengandaian" sané kabaosang antuk kruna seselan -um-. Pepindan biasane ngangge kruna "nyelo" (mirip banget).
4. Ciri-Ciri
| Ciri-Ciri | Sesawangan | Pepindan |
| Kata Hubung | Ngangge: buka, kadi, waluya. | Ngangge seselan -um- (conto: nyeledét). |
| Sifat | Membandingkan dua hal yang berbeda. | Menyamakan sifat benda dengan organ tubuh/perilaku. |
| Fungsi | Menggambarkan kecantikan atau keadaan. | Memberikan gambaran visual yang lebih spesifik. |
5. Perbedaan Utama
Perbedaan yang paling mencolok terletak pada strukturnya.
Sesawangan selalu membandingkan objek dengan benda lain secara utuh (contoh: alisnya seperti bulan sabit).
Pepindan menggunakan kata kerja atau kata sifat yang disisipi -um- untuk menyamakan objek dengan bentuk tertentu (contoh: alisnya membulan sabit).
6. Contoh dalam Kata dan Kalimat
A. Sesawangan
Alisé buka mbulan saking adiri (Alisnya seperti bulan sabit).
Untuné buka gadung muring (Giginya rapi dan putih seperti bunga gadung).
Bangkiangné buka nanas dadi kukur (Pinggangnya sangat ramping).
Contoh Kalimat:
"Ni Luh Sari jegég pisan, alisené buka mbulan saking adiri, nika sané ngranayang akéh truna-trunané seneng tekén ia."
B. Pepindan
Alisé nyurengit (Alisnya tampak galak/menegang).
Kupingé nyanan kapah (Telinganya lebar/cantik seperti irisan nangka).
Jerijiné amancan nangka (Jari-jarinya runcing seperti duri nangka).
Contoh Kalimat:
"Made pragina sané ririh, jerijiné amancan nangka rikala ngagem, asri pisan kacingak."
7. Latihan Soal (Uraian)
Jawablah pitakén ring sor puniki antuk patitis!
Jelasang napi sané kakarsayang antuk Sesawangan ring sajeroning Paribasa Bali!
Napi sané membedakan Sesawangan sareng Pepindan yéning cingak saking kruna panyambungné?
Indayang karyanin 1 (siki) contoh kalimat sané nganggen sesawangan "buka gula klapa"!
Napi tegesné pepindan "Cokorné amunprah"? Jelasang ngangge basa Bali!
Sebutkan 3 (tiga) contoh pepindan sané biasané kanggén nyritayang kajegégan anak luh (wanita)!

Posting Komentar untuk " Materi Paribasa Bali Sesawangan & Pepindan"